Przez wiele lat autyzm był opisywany głównie na podstawie obserwacji chłopców, co wpłynęło zarówno na kryteria diagnostyczne, jak i społeczne wyobrażenia dotyczące tego, jak „powinien wyglądać” autyzm. Dziś wiemy, że u dziewczynek i kobiet obraz spektrum może być bardziej zróżnicowany i często mniej oczywisty dla otoczenia.

Jakie czynniki mają wpływ na późniejszą diagnozę?

1. Jednym z czynników wpływających na późniejszą diagnozę jest tzw. maskowanie (camouflaging). Wiele dziewczynek i kobiet uczy się obserwować innych, analizować normy społeczne i świadomie dostosowywać swoje zachowanie do oczekiwań otoczenia. Dzięki temu mogą sprawiać wrażenie dobrze funkcjonujących społecznie, jednak często wiąże się to z dużym wysiłkiem psychicznym oraz chronicznym napięciem.

2. Jednocześnie coraz więcej badań wskazuje, że opóźnienia diagnostyczne nie wynikają wyłącznie z maskowania. Istotną rolę odgrywają również stereotypy dotyczące autyzmu oraz narzędzia diagnostyczne opracowywane przede wszystkim na podstawie męskich wzorców funkcjonowania. W efekcie dziewczynki i kobiety częściej otrzymują inne rozpoznania lub przez wiele lat pozostają bez właściwej diagnozy.

3. W praktyce trudności mogą przejawiać się w sposób mniej charakterystyczny i bardziej niespecyficzny. Oprócz problemów społecznych mogą pojawiać się m.in. przewlekłe zmęczenie, przeciążenie bodźcami, trudności z organizacją i planowaniem, perfekcjonizm, wysoki poziom lęku, problemy z regulacją emocji, poczucie „niedopasowania” do otoczenia, nawracające epizody wypalenia czy trudności w utrzymywaniu codziennych obowiązków. Objawy te bywają interpretowane jako nieśmiałość, cechy osobowości, zaburzenia lękowe lub problemy emocjonalne, co może utrudniać właściwe rozpoznanie.

Jak to wygląda dzisiaj?

Na szczęście świadomość dotycząca kobiecego obrazu spektrum autyzmu stale rośnie. Coraz więcej badań uwzględnia doświadczenia dziewczynek i kobiet, a specjaliści zwracają większą uwagę na różnorodność sposobów, w jakie autyzm może się przejawiać. Dzięki temu zwiększają się szanse na wcześniejszą i trafniejszą diagnozę oraz lepiej dopasowane wsparcie.

Dla wielu kobiet rozpoznanie autyzmu w wieku nastoletnim lub dorosłym nie jest końcem drogi, lecz początkiem lepszego rozumienia siebie. Diagnoza może pomóc nazwać wieloletnie doświadczenia, zmniejszyć poczucie osamotnienia oraz umożliwić korzystanie ze wsparcia odpowiadającego rzeczywistym potrzebom. Coraz większa wiedza na temat autyzmu u kobiet daje nadzieję, że kolejne pokolenia dziewczynek nie będą musiały tak długo czekać na zrozumienie i pomoc.